Co może robić biuro rachunkowe? Zakres usług, uprawnienia i granice

Biuro rachunkowe może prowadzić księgowość firmy w każdej formie: ewidencję ryczałtu, księgę przychodów i rozchodów oraz pełne księgi rachunkowe. Może też sporządzać i wysyłać deklaracje podatkowe, rozliczać VAT i ZUS, prowadzić kadry i płace, przygotowywać sprawozdania finansowe oraz kontaktować się w imieniu klienta z urzędem skarbowym i ZUS na podstawie pełnomocnictwa. Zakres tego, co może robić biuro rachunkowe, ma jednak granice. Bez dodatkowych uprawnień nie może udzielać porad i opinii podatkowych, ponieważ czynności te są zastrzeżone m.in. dla doradców podatkowych, adwokatów i radców prawnych.

Poradnik jest przeznaczony dla przedsiębiorców, którzy zakładają firmę lub szukają nowej księgowej, a także dla osób planujących otworzyć własne biuro rachunkowe. Wyjaśniamy, jakie usługi biuro może świadczyć, gdzie kończą się jego uprawnienia, jakie wymagania prawne musi spełniać, kto odpowiada za błędy i ile kosztuje obsługa księgowa. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.

Co może robić biuro rachunkowe? Zakres usług w skrócie

Zakres działalności biura rachunkowego wyznaczają dwie ustawy: o rachunkowości oraz o doradztwie podatkowym. Pierwsza pozwala biurom usługowo prowadzić księgi rachunkowe, druga dopuszcza je do części czynności podatkowych, czyli prowadzenia ksiąg i ewidencji dla celów podatkowych oraz sporządzania zeznań i deklaracji. Pozostałe usługi, np. kadry i płace, wynikają z umowy z klientem.

Typowa oferta biura rachunkowego obejmuje:

  • prowadzenie księgowości – https://rachunkowebiuro.szczecin.pl ewidencję przychodów przy ryczałcie, podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR) lub pełne księgi rachunkowe,

  • rozliczenia VAT – ewidencje sprzedaży i zakupów, pliki JPK_V7, obsługę faktur w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF),

  • deklaracje i zeznania podatkowe – miesięczne zaliczki, roczne zeznania PIT i CIT,

  • rozliczenia z ZUS – składki właściciela i pracowników, deklaracje rozliczeniowe,

  • kadry i płace – listy płac, umowy, rozliczenia PPK, dokumentację pracowniczą,

  • sprawozdawczość – sprawozdania finansowe, raporty do GUS, sprawozdania dla banków,

  • kontakt z urzędami – na podstawie pełnomocnictw w US, ZUS i innych instytucjach,

  • usługi dodatkowe – pomoc przy zakładaniu firmy, raporty zarządcze, analizy kosztów, wirtualne biuro.

Biuro rachunkowe, księgowa czy doradca podatkowy?

Biuro rachunkowe to firma świadcząca usługi księgowe dla wielu klientów. Księgowa może pracować w takim biurze, być zatrudniona na etacie w firmie lub prowadzić jednoosobową działalność.

Doradca podatkowy wykonuje zawód zaufania publicznego, wymagający zdania państwowego egzaminu i wpisu na listę. Ma uprawnienia m.in. do udzielania porad podatkowych i reprezentowania podatników przed sądami administracyjnymi. Wiele biur zatrudnia doradców podatkowych lub współpracuje z nimi, co pozwala zaoferować klientom pełny zakres usług.

Księgowość i rozliczenia podatkowe

Podstawowym zadaniem biura rachunkowego jest prowadzenie ewidencji, na podstawie której oblicza się podatki i sporządza deklaracje. Zakres pracy zależy od formy opodatkowania i rodzaju działalności klienta.

Forma ewidencji Dla kogo Co robi biuro
Ewidencja przychodów (ryczałt) Jednoosobowe działalności na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych Ewidencjonuje przychody, oblicza ryczałt i składkę zdrowotną
Podatkowa księga przychodów i rozchodów (KPiR) Osoby fizyczne i spółki osobowe osób fizycznych poniżej ustawowego limitu przychodów Księguje przychody i koszty, prowadzi ewidencję środków trwałych, oblicza zaliczki na PIT
Pełna księgowość (księgi rachunkowe) Spółki kapitałowe, większe firmy i podmioty z obowiązkiem prowadzenia ksiąg Prowadzi księgi rachunkowe, rozlicza CIT lub PIT, sporządza sprawozdanie finansowe

Niezależnie od formy ewidencji biuro najczęściej przejmuje również rozliczenia VAT. Prowadzi ewidencje zakupów i sprzedaży, przygotowuje i wysyła pliki JPK_V7, rozlicza transakcje zagraniczne oraz pilnuje terminów płatności podatku.

Biuro rachunkowe a KSeF

Krajowy System e-Faktur stał się obowiązkowy dla większości podatników VAT, a odbieranie faktur przez KSeF dotyczy wszystkich przedsiębiorców. Najmniejsze firmy, których miesięczna sprzedaż udokumentowana fakturami nie przekracza 10 tys. zł, mają odroczony termin na wystawianie e-faktur.

Biuro rachunkowe może otrzymać od klienta uprawnienia w KSeF do przeglądania faktur, a w razie potrzeby także do ich wystawiania. Pozwala to księgować dokumenty bez przekazywania papierowych kopii.

Zamknięcie roku

Na koniec roku biuro przygotowuje zeznania roczne, a przy pełnej księgowości także sprawozdanie finansowe. Podpisuje je kierownik jednostki, np. zarząd spółki, oraz osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg.

Biuro może sporządzić sprawozdanie, lecz jeśli firma podlega obowiązkowi jego badania, czynność tę może wykonać wyłącznie biegły rewident z firmy audytorskiej, niezależnej od podmiotu prowadzącego księgi.

Kadry i płace, ZUS i PPK

Obsługa kadrowo-płacowa nie jest zastrzeżona dla żadnego zawodu, dlatego biuro rachunkowe może ją prowadzić na podstawie umowy z klientem. Dla wielu małych i średnich firm jest to jedna z najważniejszych usług. Przepisy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych często się zmieniają, a błędy w wynagrodzeniach mogą szybko prowadzić do sporów z pracownikami i zaległości w ZUS.

W ramach obsługi kadrowo-płacowej biuro zwykle:

  • przygotowuje dokumenty kadrowe – umowy o pracę i umowy cywilnoprawne, aneksy, świadectwa pracy,

  • prowadzi akta osobowe i ewidencję czasu pracy na podstawie danych przekazanych przez pracodawcę,

  • sporządza listy płac – oblicza wynagrodzenia, potrącenia, zasiłki i nadgodziny,

  • rozlicza składki ZUS – zgłasza pracowników do ubezpieczeń i wysyła deklaracje rozliczeniowe,

  • rozlicza podatek od wynagrodzeń – zaliczki na PIT, roczne informacje dla pracowników i deklaracje dla urzędu skarbowego,

  • obsługuje PPK – zapisy pracowników, naliczanie i przekazywanie wpłat do instytucji finansowej,

  • przygotowuje zaświadczenia – np. o zatrudnieniu i zarobkach dla banku.

Składki właściciela firmy

W przypadku jednoosobowej działalności biuro rozlicza również składki przedsiębiorcy, w tym składkę zdrowotną, której wysokość zależy od formy opodatkowania i dochodu. To jeden z obszarów, w których błędy zdarzają się najczęściej, dlatego biuro powinno na bieżąco śledzić zmiany przepisów.

Podział obowiązków między biurem a pracodawcą ma tu szczególne znaczenie. Biuro przygotowuje dokumenty i obliczenia na podstawie otrzymanych danych, natomiast pracodawca odpowiada za rzetelne informacje o czasie pracy, urlopach i zwolnieniach lekarskich. Umowa powinna określać terminy przekazywania tych danych, aby listy płac mogły powstawać na czas.

Czy biuro rachunkowe może reprezentować firmę przed urzędami?

Tak, biuro rachunkowe może działać w imieniu klienta przed urzędem skarbowym, ZUS i innymi instytucjami, pod warunkiem posiadania odpowiedniego pełnomocnictwa i działania w jego granicach. Zgodnie z Ordynacją podatkową pełnomocnikiem podatnika w postępowaniu podatkowym może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Taką osobą może być również księgowa z biura rachunkowego.

Najczęściej stosowane pełnomocnictwa to:

  • UPL-1 – upoważnia wskazanego pełnomocnika z biura do podpisywania deklaracji i zeznań składanych elektronicznie w imieniu klienta,

  • pełnomocnictwo ogólne lub szczególne w sprawach podatkowych – pozwala reprezentować klienta w kontaktach z urzędem skarbowym, np. składać wyjaśnienia czy odbierać pisma,

  • pełnomocnictwo w ZUS – umożliwia biuru wysyłanie dokumentów i obsługę konta płatnika w elektronicznym systemie ZUS,

  • uprawnienia w KSeF – nadawane przez przedsiębiorcę w systemie e-faktur, pozwalają biuru pobierać, a w razie potrzeby wystawiać faktury.

Kontrole i czynności sprawdzające

Biuro rachunkowe może uczestniczyć w czynnościach sprawdzających i kontrolach podatkowych jako pełnomocnik klienta. Przygotowuje dokumenty, wyjaśnia sposób ujęcia operacji w księgach i odpowiada na pytania urzędników. W bardziej złożonych sporach, np. w postępowaniu, które może zakończyć się decyzją o zaległości podatkowej, warto rozważyć udział doradcy podatkowego lub prawnika.

Inne zasady obowiązują na etapie sądowym. Przed wojewódzkim sądem administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym zawodowym pełnomocnikiem w sprawach podatkowych może być doradca podatkowy, adwokat lub radca prawny. Biuro rachunkowe jako takie nie ma takich uprawnień. Jeśli spór z urzędem trafia do sądu, klient potrzebuje profesjonalnego pełnomocnika z odpowiednimi kwalifikacjami.

Czego biuro rachunkowe nie może robić?

Biuro rachunkowe nie może udzielać porad, opinii i wyjaśnień w sprawach podatkowych, jeśli nie zatrudnia osób z odpowiednimi uprawnieniami. Ustawa o doradztwie podatkowym zastrzega te czynności m.in. dla doradców podatkowych, adwokatów i radców prawnych. Ich wykonywanie bez uprawnień jest przestępstwem zagrożonym grzywną.

Bez dodatkowych uprawnień biuro rachunkowe nie może:

  • udzielać porad i opinii podatkowych – np. przygotować pisemnej opinii, czy dana transakcja podlega VAT, albo zaprojektować optymalizacji podatkowej,

  • reprezentować klienta przed sądami administracyjnymi w sprawach podatkowych,

  • badać sprawozdań finansowych – to wyłączna kompetencja biegłych rewidentów,

  • świadczyć pomocy prawnej w szerszym zakresie, np. reprezentować klienta w sporach sądowych z kontrahentami czy pracownikami,

  • podejmować decyzji za klienta – o formie opodatkowania, wydatkach czy sposobie rozliczenia transakcji decyduje przedsiębiorca lub zarząd.

Gdzie przebiega granica w praktyce?

Granica między zwykłą obsługą księgową a doradztwem podatkowym bywa nieostra. Biuro może informować klienta o terminach, obowiązkach wynikających z przepisów oraz skutkach wprowadzonych danych, np. o wysokości podatku przy obecnej formie opodatkowania.

Ocena sposobu rozliczenia nietypowej transakcji, wybór innej formy opodatkowania czy zaplanowanie restrukturyzacji pod względem podatkowym należą już do czynności doradczych.

Wiele biur współpracuje z doradcą podatkowym albo zatrudnia go na miejscu. Codzienne rozliczenia prowadzi wtedy księgowa, a złożone kwestie trafiają do osoby z odpowiednimi uprawnieniami i ubezpieczeniem OC doradcy podatkowego. Przed podpisaniem umowy warto ustalić, kto będzie odpowiadał na pytania podatkowe i jakie ma kwalifikacje.

Jakie wymagania musi spełniać biuro rachunkowe?

Od czasu deregulacji zawodu księgowego otwarcie biura rachunkowego nie wymaga państwowego certyfikatu, egzaminu ani określonego wykształcenia. Ustawa o rachunkowości określa jednak warunki, które trzeba spełnić przed rozpoczęciem usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Najważniejsze wymagania to:

  • Pełna zdolność do czynności prawnych – dotyczy osób wykonujących czynności księgowe i kierujących tą działalnością.

  • Niekaralność – za przestępstwa m.in. przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi oraz za przestępstwa skarbowe.

  • Obowiązkowe ubezpieczenie OC – musi zostać zawarte najpóźniej dzień przed rozpoczęciem działalności, a minimalna suma gwarancyjna odpowiada równowartości 10 tys. euro na jedno zdarzenie. Prowadzenie działalności bez takiej polisy grozi karą grzywny albo ograniczenia wolności.

Obowiązkowe OC obejmuje usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych, czyli pełnej księgowości. Rzetelne biura obsługujące także KPiR, ryczałt i kadry rozszerzają polisę dobrowolnie, często wybierając sumę gwarancyjną znacznie wyższą od minimalnej. Zakres ochrony i wysokość ubezpieczenia warto sprawdzić przed podpisaniem umowy.

Inne obowiązki biura

  • Przeciwdziałanie praniu pieniędzy – biura rachunkowe są instytucjami obowiązanymi w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Przy nawiązywaniu współpracy proszą więc o dokument tożsamości, informacje o beneficjencie rzeczywistym i źródłach finansowania działalności.

  • Ochrona danych osobowych – biuro przetwarza dane klienta i jego pracowników, dlatego umowa powinna określać zasady powierzenia przetwarzania danych.

  • Przechowywanie dokumentacji – biuro musi zabezpieczyć dokumenty i księgi, a po zakończeniu współpracy przekazać je klientowi lub nowemu biuru.

Mimo braku obowiązku posiadania certyfikatu kwalifikacje księgowych nadal mają znaczenie. Wiele osób prowadzących biura posiada certyfikaty Ministerstwa Finansów wydane przed deregulacją, kwalifikacje zawodowe stowarzyszeń księgowych lub wieloletnie doświadczenie. Przed wyborem biura można poprosić o informacje na ten temat.

Kto odpowiada za błędy – biuro czy przedsiębiorca?

Wobec urzędu skarbowego i ZUS za rozliczenia odpowiada podatnik, czyli przedsiębiorca. Jeśli z powodu błędu księgowej powstanie zaległość podatkowa, urząd zażąda jej zapłaty wraz z odsetkami od firmy, a nie od biura rachunkowego.

Biuro odpowiada natomiast wobec klienta. Przedsiębiorca może domagać się naprawienia szkody, np. zwrotu zapłaconych odsetek, jeśli błąd wynikał z winy biura.

Pełna księgowość i przejęcie odpowiedzialności

W firmach prowadzących księgi rachunkowe za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości odpowiada kierownik jednostki, np. zarząd spółki. Biuro rachunkowe może przyjąć odpowiedzialność za prowadzenie ksiąg, ale wymaga to formy pisemnej.

Przekazanie tych obowiązków nie zwalnia kierownika jednostki z nadzoru. Nadal odpowiada on m.in. za inwentaryzację.

Co powinno znaleźć się w umowie?

Zakres odpowiedzialności biura zależy przede wszystkim od postanowień umowy. Szczególnego znaczenia nabierają następujące zapisy:

  • dokładny zakres usług – co jest w abonamencie, a co płatne dodatkowo,

  • terminy przekazywania dokumentów – biuro nie odpowiada za opóźnienia wynikające z dostarczenia faktur przez klienta po terminie,

  • zasady odpowiedzialności – czy biuro pokrywa odsetki i kary wynikające z jego błędów oraz czy umowa przewiduje limit odpowiedzialności,

  • ubezpieczenie OC – suma gwarancyjna i zakres polisy,

  • zasady przekazania dokumentów po zakończeniu współpracy i okres wypowiedzenia.

Wiele problemów we współpracy wynika z komunikacji. Klient przekazuje dokumenty w ostatniej chwili lub nie informuje o nietypowych transakcjach, a biuro nie dopytuje o potrzebne szczegóły. Ustalenie zasad przekazywania informacji i dokumentów ogranicza ryzyko takich sytuacji.

W poważniejszych sprawach karnoskarbowych odpowiedzialność może ponieść nie tylko przedsiębiorca, ale też osoba, która faktycznie zajmowała się jego sprawami finansowymi.

Jak wybrać biuro rachunkowe i ile to kosztuje?

Cena obsługi księgowej zależy przede wszystkim od formy ewidencji, liczby dokumentów w miesiącu, statusu VAT oraz tego, czy biuro prowadzi także kadry i płace.

Poniższe kwoty to orientacyjne widełki rynkowe netto za miesiąc. Konkretne biuro może wyceniać swoje usługi inaczej, zwłaszcza w dużych miastach.

Rodzaj obsługi Orientacyjny koszt miesięcznie (netto)
Jednoosobowa działalność na ryczałcie, kilkanaście dokumentów ok. 150–350 zł
KPiR bez VAT, do ok. 20 dokumentów ok. 200–400 zł
KPiR z VAT, do ok. 20 dokumentów ok. 250–500 zł
Pełna księgowość spółki z o.o., do ok. 20 dokumentów ok. 600–1500 zł
Pełna księgowość spółki z o.o., 50–100 dokumentów ok. 2000–5000 zł i więcej
Kadry i płace zwykle ok. 50–60 zł za pracownika

Do abonamentu często dochodzą opłaty za usługi dodatkowe. Przykładem jest sprawozdanie finansowe spółki, którego przygotowanie według ofert rynkowych kosztuje zwykle od kilkuset do ok. 1500 zł rocznie. Dodatkowo płatne mogą być też korekty deklaracji z winy klienta, raporty do GUS czy zaświadczenia dla banku.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze biura?

  • Doświadczenie w Twojej branży i formie działalności – inne wyzwania ma sklep internetowy z transakcjami zagranicznymi, a inne gabinet lekarski czy firma budowlana.

  • Zakres abonamentu – co obejmuje cena, a za jakie usługi biuro pobiera osobne opłaty.

  • Ubezpieczenie OC – suma gwarancyjna oraz to, czy polisa obejmuje również KPiR, ryczałt i kadry.

  • Dostęp do doradcy podatkowego – kto odpowiada na pytania wymagające opinii podatkowej.

  • Sposób pracy – przekazywanie dokumentów online, integracja z KSeF i bankiem, dostęp do bieżących raportów.

  • Komunikacja – czas odpowiedzi, stały opiekun, przypomnienia o terminach płatności podatków i składek.

  • Umowa – zasady odpowiedzialności, terminy i warunki wypowiedzenia.

Najtańsza oferta nie zawsze oznacza oszczędność. Jedna błędnie rozliczona transakcja czy przeoczony termin mogą kosztować więcej niż roczna różnica w abonamencie.

Autor

mgr Małgorzata Sakowicz

doradca podatkowy (nr wpisu 11850)

w zawodzie od 2006 r. · 20 lat doświadczeniazweryfikowany profil

Mgr Małgorzata Sakowicz — doradca podatkowy nr 11850, absolwentka Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Szczecińskiego (2006), od tego czasu związana z księgowością i doradztwem podatkowym w Szczecinie. Od 2012 r. prowadzi samodzielną praktykę, a od 2014 r. MH Kancelarię Doradcy Podatkowego; kieruje zespołem biura rachunkowego MH.

Obszary wiedzy
doradztwo podatkoweplanowanie podatkoweryzyko podatkowekontrole podatkowepostępowania podatkowereprezentacja przed organami podatkowymiksięgowośćksięgi handlowe+4 więcej
Profil autora →
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:
Magdalena

Przy wyborze biura rachunkowego sprawdziłabym nie tylko cenę, ale przede wszystkim to, kto odpowiada na trudniejsze pytania podatkowe. Sama księgowość i doradztwo podatkowe to jednak nie to samo.

Andrzej

Dla mnie ważne jest też OC biura i jego faktyczny zakres. Minimalna polisa niewiele mówi, jeśli nie obejmuje ryczałtu, KPiR czy obsługi kadrowej.

Karina

Trochę nie zgadzam się z podejściem, że przedsiębiorca powinien całkowicie oddać rozliczenia i już się nimi nie interesować. Wobec urzędu nadal odpowiada firma, więc przynajmniej podstawowe raporty i terminy warto kontrolować samemu.

Wiktor

KSeF może mocno uprościć przekazywanie dokumentów, ale zapytałbym wcześniej, kto ma uprawnienia do wystawiania faktur i co się z nimi stanie po zakończeniu współpracy z biurem.

Danuta

Nie wybierałabym księgowości wyłącznie według liczby dokumentów w cenniku. Sklep internetowy z transakcjami zagranicznymi może mieć mniej faktur niż inna firma, a wymagać dużo bardziej skomplikowanej obsługi.

Miłosz

Przed podpisaniem umowy poprosiłbym o dokładne rozpisanie, co obejmuje miesięczny abonament, a co jest dodatkowo płatne. Sprawozdanie finansowe, korekty, kontakt podczas kontroli, kadry czy nietypowe raporty potrafią być rozliczane osobno. Dopytałbym też o okres wypowiedzenia i sposób przekazania dokumentów do nowego biura, bo przy zmianie księgowości najwięcej problemów pojawia się właśnie na styku dwóch firm.

Dodaj swój komentarz