Adwokat do rozwodu w Rzeszowie nie jest obowiązkowy. Pozew można złożyć samodzielnie w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie przy pl. Śreniawitów 3. Pomoc adwokata ma jednak znaczenie dla wyniku, gdy sprawa dotyczy winy, dzieci, alimentów albo majątku. Współpracę rozpoczyna konsultacja, na którą dobrze przynieść dokumenty i spisaną chronologię zdarzeń. Następnie zawiera się umowę o wynagrodzenie i udziela pełnomocnictwa. Nawet z pełnomocnikiem trzeba osobiście stawić się na przesłuchanie, a decyzja o ugodzie zawsze należy do klienta.
Czy do rozwodu w Rzeszowie potrzebny jest adwokat?
W sprawie o rozwód przed sądem okręgowym nie ma przymusu adwokackiego. Małżonek może sam napisać pozew, zgłaszać dowody i występować na rozprawach. Pełnomocnikiem może być adwokat albo radca prawny. Oba zawody mają w sprawach rodzinnych identyczne uprawnienia.
O potrzebie pełnomocnika decyduje przede wszystkim liczba spornych kwestii. Wysokość dochodów ani to, czy druga strona ma adwokata, nie przesądzają o konieczności korzystania z pomocy prawnej. Zgodny rozwód bez orzekania o winie, bez wspólnych małoletnich dzieci i bez podziału majątku w wyroku jest dla sądu prosty i często kończy się na jednej rozprawie.
Spór o winę, miejsce zamieszkania dziecka, wysokość alimentów czy mieszkanie zwiększa liczbę decyzji procesowych, które trzeba podjąć we właściwym momencie. Spóźniony wniosek dowodowy albo niezgłoszony wniosek o zabezpieczenie może zaważyć na wyniku bardziej niż przebieg samej rozprawy.
Rozwiązaniem pośrednim jest jednorazowa konsultacja, podczas której adwokat sprawdza projekt pozwu przygotowany przez klienta, a następnie klient sam prowadzi sprawę. Takie rozwiązanie ma sens zwłaszcza wtedy, gdy małżonkowie są zgodni, ale chcą upewnić się, że żądania zostały poprawnie sformułowane.
Rozwód w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie – co warto wiedzieć
Pozew o rozwód składa się do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka. Jeśli tak nie jest, decyduje miejsce zamieszkania pozwanego, a w ostateczności powoda.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie obejmuje obszar sądów rejonowych w Dębicy, Leżajsku, Łańcucie, Ropczycach, Rzeszowie i Strzyżowie. Sprawy rozwodowe rozpoznaje tam I Wydział Cywilny. Mieszkańcy innych części Podkarpacia trafiają do sądów okręgowych w Krośnie, Przemyślu albo Tarnobrzegu, zależnie od ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania.
Kilka lokalnych informacji ma znaczenie dla przebiegu postępowania:
- Apelacja. Od wyroku rozwodowego przysługuje apelacja do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który obejmuje okręgi sądów w Krośnie, Przemyślu, Rzeszowie i Tarnobrzegu.
- Sprawy po rozwodzie. Zmianę alimentów, kontaktów czy władzy rodzicielskiej rozpoznają już wydziały rodzinne sądów rejonowych właściwych dla miejsca zamieszkania dziecka.
- Uprowadzenie dziecka za granicę. Sprawy o powrót dziecka na podstawie konwencji haskiej z obszaru wszystkich czterech podkarpackich okręgów rozpoznaje I Wydział Cywilny Sądu Okręgowego w Rzeszowie. W regionie, z którego wielu mieszkańców wyjeżdża do pracy za granicę, spór o wyjazd dziecka może trafić do tego samego sądu, w którym toczy się rozwód.
- Opinie o dzieciach. Przy sporze o dzieci sąd może zlecić badanie opiniodawczemu zespołowi sądowych specjalistów. Badanie odbywa się osobiście, z udziałem rodziców i dziecka.
Jeżeli jeden z małżonków mieszka za granicą, adwokat musi na początku sprawdzić, czy polski sąd ma jurysdykcję. W sprawach z elementem unijnym rozstrzyga o tym rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111. Trzeba również ustalić sposób doręczania pism. Strona mieszkająca poza Unią Europejską, która nie ma w Polsce pełnomocnika procesowego, musi wskazać pełnomocnika do doręczeń w kraju.
Pierwsza wizyta u adwokata – jak się przygotować
Podczas pierwszej konsultacji adwokat ocenia sytuację i proponuje strategię, a klient może sprawdzić, czy chce z nim współpracować. Przygotowanie dokumentów pozwala lepiej wykorzystać spotkanie i dokładniej oszacować nakład pracy pełnomocnika, a także koszt prowadzenia sprawy.
Na spotkanie zabierz:
- odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia wspólnych dzieci;
- dokumenty majątkowe: akty notarialne, umowy kredytu, ewentualną intercyzę, umowy dotyczące samochodu czy działalności gospodarczej;
- dokumenty dotyczące dochodów obojga małżonków, w tym zaświadczenia o zarobkach, zeznania podatkowe i wyciągi z konta, jeśli są dostępne;
- rachunki i zestawienie miesięcznych wydatków na dzieci, jeśli w grę wchodzą alimenty;
- dokumenty z innych postępowań, na przykład z procedury Niebieskiej Karty, ze sprawy karnej, z wcześniejszej sprawy o alimenty;
- wybrane wiadomości i korespondencję, które mogą być dowodem, bez przekazywania adwokatowi całej historii czatów.
Przygotuj również krótką chronologię: datę ślubu, moment pojawienia się problemów, datę zakończenia wspólnego zamieszkiwania i zdarzenia, które uważasz za przełomowe. Kilka stron uporządkowanych według dat może pozwolić adwokatowi zrozumieć w godzinę sprawę, której opisanie bez notatek zajęłoby całe spotkanie.
Przed konsultacją określ też swój cel. Adwokat zapyta, czy zależy Ci na szybkim rozwodzie, określonym sposobie kontaktów z dziećmi, mieszkaniu, alimentach czy orzeczeniu o winie. Od odpowiedzi zależy strategia. Czasem okazuje się, że dwóch celów nie da się osiągnąć jednocześnie. Spór o winę zwykle wydłuża sprawę o wiele miesięcy, co trzeba uwzględnić, jeśli priorytetem jest szybkie zakończenie małżeństwa.
Przykład modelowy: pani Agnieszka mieszka pod Rzeszowem z dwojgiem dzieci, a jej mąż od trzech lat pracuje w Norwegii i wraca do Polski kilka razy w roku. Na konsultację przynosi akt małżeństwa, akty urodzenia dzieci, zestawienie wydatków, potwierdzenia przelewów od męża za ostatni rok i spisaną chronologię. Adwokat może od razu ocenić kilka kwestii:
- ponieważ oboje małżonkowie są obywatelami polskimi, a ostatnie wspólne miejsce zamieszkania było w okręgu rzeszowskim, sprawa może toczyć się w Rzeszowie;
- mąż, jeśli nie ustanowi pełnomocnika w Polsce, będzie musiał wskazać pełnomocnika do doręczeń;
- w pozwie warto od razu zgłosić wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas procesu, bo przelewy są nieregularne.
Umowa i pełnomocnictwo – na co zwrócić uwagę przed podpisaniem
Współpracę z adwokatem regulują dwa odrębne dokumenty. Umowa o świadczenie pomocy prawnej określa wzajemne zobowiązania klienta i kancelarii. Pełnomocnictwo procesowe trafia do akt sądowych i określa zakres czynności, które adwokat może wykonywać w imieniu klienta przed sądem.
Umowa powinna określać:
- zakres zlecenia: tylko pierwsza instancja, sprawa razem z apelacją czy także postępowanie o podział majątku albo egzekucja alimentów;
- sposób obliczania wynagrodzenia: ryczałt, stawka godzinowa, opłata za każdą rozprawę albo model mieszany;
- koszty dodatkowe ponoszone przez klienta: opłaty sądowe, koszty biegłych, tłumaczeń i dojazdów do sądów poza Rzeszowem;
- ewentualną premię za sukces; zasady etyki adwokackiej dopuszczają ją wyłącznie jako dodatek do wynagrodzenia podstawowego, a nie jako jedyną formę zapłaty;
- zasady wypowiedzenia umowy i rozliczenia pracy wykonanej do tego momentu.
Pełnomocnictwo procesowe do prowadzenia sprawy obejmuje z mocy Kodeksu postępowania cywilnego wszystkie czynności związane ze sprawą. Dotyczy to także zawarcia ugody, cofnięcia pozwu, zrzeczenia się roszczenia czy uznania powództwa, jeśli czynności te nie zostały w pełnomocnictwie wyłączone. Adwokaci uzgadniają takie decyzje z klientem, jednak można również zastrzec w pełnomocnictwie, że wymagają one odrębnej zgody. Od dokumentu pełnomocnictwa pobiera się opłatę skarbową w wysokości 17 zł.
Adwokata wiąże tajemnica zawodowa. Nie może ujawnić informacji uzyskanych w związku ze sprawą. Obowiązuje go również zakaz reprezentowania stron o sprzecznych interesach. Nie poprowadzi więc rozwodu obojga małżonków, nawet gdy są zgodni, ani sprawy przeciwko osobie, której wcześniej doradzał w tej samej sprawie.
Przed podpisaniem umowy sprawdź status adwokata w Krajowym Rejestrze Adwokatów i Aplikantów Adwokackich. Adwokaci prowadzący kancelarie w Rzeszowie i okolicach należą do Izby Adwokackiej w Rzeszowie przy ul. Litewskiej 4.
Czego adwokat nie zrobi za klienta
Pełnomocnik przejmuje większość pracy procesowej, ale nie może zastąpić klienta we wszystkich czynnościach. W sprawie rozwodowej sąd zawsze przesłuchuje oboje małżonków, a adwokat nie może zeznawać w imieniu klienta. Trzeba więc osobiście stawić się na przesłuchanie albo uzyskać zgodę sądu na udział zdalny. Osobistego udziału wymaga też badanie w opiniodawczym zespole sądowych specjalistów, jeśli sąd je zleci.
Klient podejmuje również decyzje wpływające na treść wyroku: czy żądać orzeczenia o winie, czy zaakceptować proponowaną kwotę alimentów i czy zawrzeć ugodę w sprawie kontaktów. Adwokat przedstawia skutki każdej możliwości i rekomenduje rozwiązanie, ale nie powinien podejmować takich decyzji za klienta. Nie może też obiecać konkretnego wyniku, ponieważ zależy on od sądu, zgromadzonych dowodów i zachowania drugiej strony.
Jeżeli współpraca się nie układa, klient może w każdej chwili wypowiedzieć pełnomocnictwo. Wobec sądu wypowiedzenie skutkuje od dnia, w którym sąd zostanie o nim zawiadomiony. Gdy to adwokat wypowiada pełnomocnictwo, musi działać za klienta jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że klient go z tego zwolni. Chroni to stronę przed pozostaniem bez reprezentacji tuż przed rozprawą.
Przykład modelowy: pan Tomasz z Rzeszowa po kilku miesiącach sprawy jest niezadowolony z kontaktu z kancelarią i chce zmienić pełnomocnika. Najbezpieczniej zrobić to w następującej kolejności:
- znaleźć nowego adwokata i podpisać z nim umowę;
- zgłosić nowe pełnomocnictwo w sądzie;
- dopiero wtedy wypowiedzieć poprzednie.
Nowy pełnomocnik zapozna się z aktami przez Portal Informacyjny albo w czytelni sądu. Gdyby pan Tomasz najpierw odwołał dotychczasowego adwokata, a nowego szukał później, mógłby zostać bez reprezentacji na najbliższej rozprawie, podczas której przesłuchiwani są świadkowie drugiej strony.
Koszty adwokata przy rozwodzie i pomoc przy niskich dochodach
Wynagrodzenie adwokata zależy od umowy i stopnia skomplikowania sprawy. Kancelarie nie mają urzędowego cennika. Inną funkcję pełni stawka minimalna z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, która w sprawie o rozwód wynosi 720 zł.
Na jej podstawie sąd ustala zwrot kosztów zastępstwa od przeciwnika, jeśli ten przegrał sprawę. Przy rozwodzie z wyłącznej winy jednego z małżonków kosztami zwykle obciąża się małżonka winnego. Przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd często znosi koszty wzajemnie, a wtedy każdy sam płaci swojemu pełnomocnikowi.
Niezależnie od honorarium trzeba uiścić 600 zł opłaty od pozwu. Połowę tej kwoty sąd zwraca, jeśli orzeknie rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron.
Osoby, których nie stać na pełnomocnika, mają dwie możliwości:
- Nieodpłatna pomoc prawna. Punkty w Rzeszowie organizuje miasto, a punkty dla mieszkańców gmin powiatu rzeszowskiego organizuje starostwo powiatowe. Wystarczy oświadczenie, że nie jest się w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy. Na wizytę można zapisać się przez ogólnopolski system Ministerstwa Sprawiedliwości lub telefonicznie, a porada może odbyć się także zdalnie. Dyżurujący adwokat lub radca prawny pomoże ocenić sytuację i przygotować projekt pozwu, wniosku o zwolnienie od kosztów albo wniosku o pełnomocnika z urzędu. Nie będzie jednak reprezentował klienta w sądzie.
- Pełnomocnik z urzędu. Wniosek składa się do sądu, najlepiej razem z pozwem albo odpowiedzią na pozew. Dołącza się do niego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu. Jeśli sąd uwzględni wniosek, pełnomocnika wyznacza Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie albo samorząd radców prawnych. Jego wynagrodzenie w sprawie rozwodowej, wynoszące 720 zł, określa odrębne rozporządzenie. Na koniec sprawy sąd rozstrzyga, kto poniesie ten koszt.
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i wniosek o pełnomocnika z urzędu to dwa osobne żądania. Można złożyć oba w jednym piśmie, ale uwzględnienie jednego nie oznacza automatycznego uwzględnienia drugiego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Własną sytuację, szczególnie gdy rozwód wiąże się ze sporem o dzieci, alimenty, winę lub majątek, najlepiej omówić z adwokatem albo radcą prawnym. Można również skorzystać z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.
O autorze: Krzysztof Kolasiński
Absolwent prestiżowego I Liceum Ogólnokształcącego w Szczecinie oraz Wydziału Prawa Uniwersytetu Szczecińskiego, który ukończył w 2016 roku z wyróżnieniem (ocena bardzo dobra). Doświadczenie zawodowe budował podczas aplikacji w Szczecińskiej Izbie Adwokackiej w latach 2017–2019. Od 2020 roku jako czynny zawodowo adwokat zapewnia kompleksowe wsparcie prawne, łącząc wiedzę teoretyczną z praktycznym podejściem do spraw klienta. Dzięki biegłej znajomości języka prawniczego, potwierdzonej międzynarodowym certyfikatem TOLES Higher, z sukcesem obsługuje również podmioty anglojęzyczne.
🔗 Zobacz profil na LinkedIn
adw. Katarzyna Makarska-Jamroga
adwokat prawa rodzinnego
Adwokat Izby Adwokackiej w Rzeszowie (RZE/Adw/670, wpis od 2014 r.), absolwentka WPiA Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prowadzi kancelarię w Rzeszowie z filią w Głogowie Małopolskim, gdzie zajmuje się sprawami o rozwód, separację, alimenty i podział majątku.
- E-mail: kancelaria.kmj@gmail.com
- Telefon: +48 660 699 160
Gdzie w Rzeszowie złożyć pozew o rozwód?
W Sądzie Okręgowym w Rzeszowie przy pl. Śreniawitów 3, jeśli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków znajdowało się w jego okręgu, a jedno z nich nadal tam mieszka. Pozew można złożyć w biurze podawczym albo wysłać listem poleconym.
Jakie dokumenty zabrać na pierwszą konsultację z adwokatem?
Odpis aktu małżeństwa, akty urodzenia dzieci, dokumenty majątkowe i dotyczące dochodów, rachunki związane z dziećmi oraz spisaną chronologię najważniejszych zdarzeń. Przydadzą się też dokumenty z wcześniejszych postępowań, na przykład z procedury Niebieskiej Karty.
Czy mając adwokata, muszę przychodzić na rozprawy?
Na przesłuchanie tak, bo w sprawie rozwodowej sąd zawsze przesłuchuje oboje małżonków, a pełnomocnik nie może zeznawać za klienta. Na pozostałe terminy może stawić się sam adwokat, o ile sąd nie wezwie strony osobiście.
Czy adwokat może zawrzeć ugodę bez mojej zgody?
Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy prawa również zawarcie ugody, chyba że zostało to w nim wyłączone. W praktyce adwokat uzgadnia takie decyzje z klientem, a dla pewności można zastrzec w pełnomocnictwie, że wymagają one zgody mocodawcy.
Czy mogę zmienić adwokata w trakcie sprawy rozwodowej?
Tak, pełnomocnictwo można wypowiedzieć w każdej chwili, a wobec sądu skutek następuje z dniem zawiadomienia go o tym. Najbezpieczniej najpierw ustanowić nowego pełnomocnika, a dopiero potem wypowiedzieć poprzednie pełnomocnictwo.
Gdzie w Rzeszowie uzyskać bezpłatną poradę w sprawie rozwodu?
W punktach nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonych przez miasto Rzeszów, a dla mieszkańców gmin powiatu rzeszowskiego przez starostwo. Wystarczy oświadczenie, że nie stać Cię na odpłatną pomoc; porada nie obejmuje jednak reprezentacji w sądzie.
Przy zgodnym rozwodzie bez sporu o dzieci i majątek rozważyłbym samodzielne złożenie pozwu. Jednorazowa konsultacja z prawnikiem przed wysłaniem dokumentów wydaje mi się rozsądnym kompromisem między kosztami a bezpieczeństwem.
Najważniejsze byłoby dla mnie ustalenie, co dokładnie obejmuje wynagrodzenie adwokata. Nie chciałabym dowiedzieć się w trakcie sprawy, że każda kolejna rozprawa albo dodatkowe pismo oznacza osobną opłatę. Przed podpisaniem umowy poprosiłabym o jasne zasady rozliczeń, również na wypadek apelacji.
Nie zgadzam się z podejściem, że przy rozwodzie bez orzekania o winie pomoc adwokata jest zwykle zbędna. Nawet gdy małżonkowie zgadzają się na samo rozwiązanie małżeństwa, mogą zupełnie inaczej rozumieć kwestie alimentów czy kontaktów z dziećmi. W takich sprawach konsultacja prawna ma sens jeszcze przed uzgodnieniem warunków.
Czy przy zmianie adwokata w trakcie rozwodu poprzednia kancelaria ma obowiązek przekazać klientowi wszystkie dokumenty dotyczące sprawy? To ważne, szczególnie gdy zbliża się termin rozprawy.
Sama stawka minimalna za zastępstwo procesowe może wprowadzać w błąd osoby, które dopiero szukają pełnomocnika. Nie jest przecież cennikiem prowadzenia rozwodu. Przy kilku rozprawach, świadkach i dodatkowych wnioskach rzeczywisty nakład pracy będzie znacznie większy. Dlatego porównywałbym propozycje kancelarii pod kątem zakresu obsługi, a nie tylko początkowego honorarium.
W sprawach dotyczących dzieci bardziej niż szybkie zakończenie rozwodu liczyłoby się dla mnie spokojne ustalenie opieki i kontaktów. Spór o winę potrafi odciągać uwagę od tych kwestii, chociaż oczywiście bywają sytuacje, w których ma istotne znaczenie. Przed pierwszą konsultacją przygotowałabym zestawienie wydatków na dzieci i propozycję organizacji kontaktów. Konkretne informacje wydają się dużo bardziej pomocne niż ogólne zapewnienia, że rodzice jakoś się porozumieją.