Ukulele koncertowe, znane również jako ukulele typu „concert”, stanowi idealny kompromis pomiędzy kompaktowym ukulele sopranowym a większym ukulele tenorowym. Jego rozmiar oferuje wygodniejsze rozmieszczenie palców na gryfie, co jest szczególnie doceniane przez osoby z większymi dłońmi lub tych, którzy przeszli z instrumentów o szerszych podstrunnicach. Dzięki temu ukulele koncertowe jest często rekomendowane dla początkujących, ale równie chętnie wybierane przez zaawansowanych muzyków poszukujących wszechstronności i bogatszego rezonansu dźwięku w porównaniu do sopranu.
Wybór odpowiedniego ukulele koncertowego może być wyzwaniem, biorąc pod uwagę mnogość dostępnych modeli, materiałów i marek na rynku. Kluczowe jest zrozumienie, jakie cechy decydują o jakości instrumentu i jego dopasowaniu do indywidualnych potrzeb. Nie chodzi tylko o estetykę, ale przede wszystkim o jakość drewna, precyzję wykonania, rodzaj strun oraz ogólne walory brzmieniowe. Dobrze dobrany instrument nie tylko ułatwi naukę, ale także zainspiruje do dalszego rozwoju muzycznego, sprawiając, że każda sesja gry będzie przyjemnością.
W tym artykule przeprowadzimy Cię przez kluczowe aspekty wyboru ukulele koncertowego, od podstawowych różnic między typami, przez materiały konstrukcyjne, aż po praktyczne wskazówki dotyczące testowania i zakupu. Naszym celem jest dostarczenie Ci kompleksowej wiedzy, która pozwoli podjąć świadomą decyzję i znaleźć instrument, który będzie Ci służył przez lata, dostarczając niezliczonych chwil muzycznej radości.
Kluczowe czynniki wpływające na wybór ukulele koncertowego
Decydując się na zakup ukulele koncertowego, warto zwrócić uwagę na kilka fundamentalnych czynników, które mają bezpośredni wpływ na jakość dźwięku, komfort gry i trwałość instrumentu. Pierwszym i jednym z najważniejszych aspektów jest materiał, z którego wykonana jest płyta wierzchnia, boki i tył ukulele. Drewno lite, w przeciwieństwie do sklejki, zazwyczaj oferuje bogatsze, bardziej złożone brzmienie, które z czasem może się rozwijać i nabierać głębi. Popularne gatunki drewna to świerk, cedr (na płytę wierzchnią) oraz mahoń, palisander czy koa (na boki i tył), każdy z nich nadający instrumentowi unikalne charakterystyki tonalne.
Kolejnym istotnym elementem jest konstrukcja instrumentu. Precyzja wykonania, jakość wykończenia, stan progów na gryfie oraz stabilność kluczy to cechy, które odróżniają instrumenty wysokiej klasy od tych niższej jakości. Dobrej jakości ukulele powinno mieć dobrze osadzone progi, które nie powodują brzęczenia strun, oraz płynnie działające klucze, które utrzymują strój. Długość menzury, czyli odległość od siodełka do mostka, wpływa na naciąg strun i komfort gry – dla ukulele koncertowego wynosi zazwyczaj około 38-40 cm, co jest nieco dłuższe niż w sopranie, ale krótsze niż w tenorze.
Nie można również zapominać o jakości zamontowanych strun. Fabrycznie montowane struny często są podstawowej jakości, dlatego rozważenie ich wymiany na lepsze może znacząco poprawić brzmienie. Struny wykonane z materiałów takich jak fluorocarbon czy nylgut oferują różne charakterystyki dźwiękowe – od jasnych i perlistych po cieplejsze i bardziej zrównoważone. Wybór strun zależy od preferencji muzycznych i rodzaju muzyki, którą zamierzasz grać.
Różnice między ukulele koncertowym a innymi popularnymi rozmiarami
Jakie ukulele koncertowe
Ukulele koncertowe, nieco dłuższe od sopranu, oferuje większą przestrzeń na gryfie, co przekłada się na większy komfort gry, zwłaszcza przy bardziej złożonych akordach i solówkach. Jego brzmienie jest zazwyczaj pełniejsze i głośniejsze niż sopranu, z bogatszymi tonami średnimi i niższymi, zachowując jednocześnie pewną klarowność i jasność. Jest to idealny wybór dla osób, które uważają sopran za zbyt mały, ale nie potrzebują większego instrumentu tenorowego.
Tenor jest kolejnym popularnym rozmiarem, oferującym jeszcze więcej przestrzeni na gryfie i zazwyczaj pełniejsze, bardziej rezonujące brzmienie z głębszym basem. Jest często wybierany przez profesjonalnych muzyków i tych, którzy grają bardziej złożone partie. Baryton jest największym z czterech głównych rozmiarów i jest strojony inaczej niż pozostałe (jak cztery najniższe struny gitary), co nadaje mu unikalne brzmienie i sprawia, że jest on często postrzegany jako odrębna kategoria.
Wybór między tymi rozmiarami zależy od indywidualnych preferencji, rozmiaru dłoni, stylu gry i pożądanego brzmienia. Ukulele koncertowe stanowi doskonały punkt wyjścia dla wielu muzyków, oferując wszechstronność i wygodę, która przemawia zarówno do początkujących, jak i bardziej doświadczonych graczy.
Najlepsze materiały konstrukcyjne dla ukulele koncertowego
Jakość brzmienia ukulele koncertowego w dużej mierze zależy od użytych materiałów, a w szczególności od rodzaju drewna, z którego wykonane są poszczególne części instrumentu. Płyta wierzchnia, będąca „twarzą” ukulele, ma największy wpływ na projekcję dźwięku i jego charakter. Drewno lite, czyli wykonane z jednego kawałka drewna, oferuje znacznie lepszą rezonansowość i złożoność tonalną niż płyty laminowane (ze sklejki). Popularnymi gatunkami drewna na płytę wierzchnią są:
- Świerk: Jasne, żywe brzmienie z dobrą projekcją. Świetnie nadaje się do dynamicznej gry i sprawdzi się w wielu gatunkach muzycznych.
- Cedr: Cieplejsze, bardziej okrągłe brzmienie z bogatszymi tonami średnimi. Cedr często wybierany jest przez muzyków grających fingerstyle i muzykę klasyczną.
- Koa: Tradycyjny dla Hawajów gatunek drewna, oferujący zrównoważone brzmienie z pięknymi tonami wysokimi i ciepłym środkiem. Jest ceniony za swój wygląd i unikalny, lekko słodki rezonans.
Boki i tył ukulele również wpływają na barwę dźwięku, dodając mu charakteru i głębi. Najczęściej stosowane materiały to:
- Mahoń: Daje ciepłe, zbalansowane brzmienie z wyrazistym środkiem. Jest to bardzo popularny wybór, ceniony za swoją wszechstronność i przystępną cenę.
- Palisander: Oferuje bogate, pełne brzmienie z wyrazistymi basami i błyszczącymi tonami wysokimi. Często porównywany do mahoniu, ale z większą głębią i złożonością.
- Koa: Podobnie jak na płycie wierzchniej, koa na bokach i tyle dodaje instrumentowi ciepła i unikalnego, słodkiego rezonansu.
Oprócz drewna litego, na rynku dostępne są również ukulele z płytami laminowanymi. Choć zazwyczaj oferują mniej złożone brzmienie i gorszą rezonansowość, są bardziej odporne na zmiany wilgotności i temperatury, a także zazwyczaj tańsze. Dla początkujących, którzy szukają dobrego stosunku jakości do ceny, ukulele z płytą wierzchnią z litego drewna i laminowanymi bokami/tyłem może być rozsądnym kompromisem.
Jak sprawdzić jakość wykonania ukulele koncertowego przed zakupem
Dokonując zakupu ukulele koncertowego, niezależnie od tego, czy odbywa się on w sklepie stacjonarnym, czy online, kluczowe jest zwrócenie uwagi na jakość wykonania instrumentu. Pozwala to uniknąć późniejszych frustracji związanych z brzmieniem, grywalnością czy trwałością. Podczas oględzin warto zwrócić uwagę na kilka szczegółów, które świadczą o staranności producenta i dbałości o detale.
Przede wszystkim, dokładnie obejrzyj całą powierzchnię ukulele. Szukaj wszelkich niedoskonałości, takich jak nierówności lakieru, zadrapania, pęknięcia, klej widoczny w miejscach łączeń, czy źle osadzone bindingi (ozdobne paski otaczające krawędzie korpusu). Gryf powinien być prosty, bez widocznych wygięć czy deformacji. Progi na gryfie powinny być gładkie i dobrze osadzone – nie powinny wystawać poza krawędź gryfu, co mogłoby powodować dyskomfort podczas gry i potencjalne skaleczenia.
Przejdźmy do elementów mechanicznych. Klucze powinny działać płynnie, bez oporu i bez luzów. Powinny stabilnie trzymać strój, co można sprawdzić, grając przez kilka minut i obserwując, czy struny się nie rozstrajają. Mostek powinien być dobrze przyklejony do płyty wierzchniej, bez żadnych szczelin. Siodełko i podstawka (części, na których opierają się struny) powinny być starannie wykonane i odpowiednio dopasowane.
Jeśli masz możliwość, zagraj na instrumencie. Posłuchaj, jak brzmią poszczególne struny i akordy. Czy dźwięk jest czysty i równy na wszystkich progach? Czy nie występują niepożądane brzęczenia strun o progi lub inne elementy? Sprawdź, czy instrument dobrze intonuje – czyli czy dźwięki na wyższych progach są zgodne z dźwiękami zagranymi na otwartych strunach. Dobrze wykonane ukulele koncertowe powinno dawać czysty, przyjemny dźwięk i komfort gry.
Jakie struny do ukulele koncertowego wybrać dla optymalnego brzmienia
Wybór odpowiednich strun do ukulele koncertowego ma ogromny wpływ na barwę dźwięku, komfort gry i ogólne wrażenia muzyczne. Chociaż wiele ukulele jest sprzedawanych z fabrycznie zamontowanymi strunami, ich jakość często pozostawia wiele do życzenia. Zainwestowanie w lepszy zestaw strun może znacząco podnieść walory brzmieniowe instrumentu, nawet tego z niższej półki cenowej. Na rynku dostępne są różne materiały, z których wykonuje się struny, a każdy z nich oferuje nieco inne właściwości.
Najbardziej popularnym materiałem na struny do ukulele jest fluorocarbon. Strune z fluorocarbonu charakteryzują się jasnym, perlistym brzmieniem z dobrą projekcją i długim sustainem. Są one również bardzo wytrzymałe i dobrze trzymają strój. Oferują zbalansowane brzmienie, które świetnie sprawdza się w wielu gatunkach muzycznych, od tradycyjnych hawajskich melodii po współczesne piosenki.
Kolejnym popularnym wyborem jest nylgut, który jest materiałem syntetycznym naśladującym naturalne jelito. Struny z nylgutu oferują cieplejsze, bardziej zaokrąglone brzmienie niż fluorocarbon, z mniejszą ilością ostrych tonów wysokich. Są one również bardziej elastyczne, co może przekładać się na większy komfort gry, zwłaszcza dla początkujących. Nylgut jest doskonałym wyborem dla osób poszukujących klasycznego, vintage’owego brzmienia.
Istnieją również inne opcje, takie jak struny wykonane z nylonu, które są najtańsze, ale oferują najmniej zróżnicowane brzmienie. Struny owijane metalem (najczęściej srebrnym lub posrebrzanym mosiądzem) są zazwyczaj używane na niższych strunach (G i C w standardowym stroju), aby dodać im głębi i pełni. W przypadku ukulele koncertowego, gdzie standardowy strój to GCEA, struny C mogą być owijane, aby uzyskać pełniejsze brzmienie.
Przy wyborze strun warto rozważyć rodzaj muzyki, którą zamierzasz grać, oraz własne preferencje brzmieniowe. Eksperymentowanie z różnymi materiałami i grubościami strun (tension) pozwoli Ci znaleźć idealne dopasowanie do Twojego ukulele koncertowego i stylu gry.
Przykładowe polecane modele ukulele koncertowego dla początkujących
Dla osób, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z ukulele i szukają instrumentu, który będzie łatwy do opanowania, komfortowy w grze i oferujący satysfakcjonujące brzmienie, istnieje kilka modeli ukulele koncertowych, które cieszą się szczególnym uznaniem. Wybór pierwszego instrumentu jest kluczowy, ponieważ dobry ukulele może zainspirować do dalszej nauki, podczas gdy słabej jakości może zniechęcić. Poniżej kilka rekomendowanych opcji, które łączą dobrą jakość wykonania z przystępną ceną:
- Kala KA-C: Jest to jeden z najczęściej polecanych modeli dla początkujących. Wykonane z mahoniu, oferuje ciepłe, zrównoważone brzmienie. Jest dobrze wykonane, stabilne i ma przyjemny dla oka wygląd. Cena jest bardzo atrakcyjna, co czyni go świetnym wyborem na pierwszy instrument.
- Enya X1 Concert: Enya zdobywa coraz większą popularność dzięki swoim innowacyjnym instrumentom. Model X1 Concert, wykonany z kompozytowych materiałów (np. HPL), jest niezwykle odporny na zmiany wilgotności i temperatury, co jest dużym atutem dla początkujących. Oferuje zaskakująco dobre brzmienie i wygodę gry w swojej cenie.
- Cordoba 15C-CE: Jeśli budżet pozwala na nieco więcej, Cordoba 15C-CE jest doskonałym wyborem. Posiada płytę wierzchnią z litego mahoniu, co przekłada się na bogatsze brzmienie. Jest to instrument o wysokiej jakości wykonania, który z pewnością posłuży przez wiele lat. Wersja z dopiskiem „CE” często oznacza, że instrument jest wyposażony w przetwornik, co pozwala na podłączenie go do wzmacniacza.
- LAVA U Carbon Fiber Concert: Chociaż wykonane z włókna węglowego, te ukulele oferują bardzo nowoczesne i jasne brzmienie. Są niezwykle wytrzymałe i odporne na warunki atmosferyczne, co czyni je idealnymi do podróży. Ich unikalny design i brzmienie przyciągają coraz więcej muzyków.
Warto pamiętać, że nawet w obrębie tych polecanych modeli, mogą występować subtelne różnice w brzmieniu i wykonaniu poszczególnych egzemplarzy. Jeśli to możliwe, zawsze warto osobiście przetestować instrument przed zakupem lub wybrać renomowanego sprzedawcę, który oferuje możliwość zwrotu lub wymiany.
Jak utrzymać ukulele koncertowe w doskonałym stanie przez lata
Aby Twoje ukulele koncertowe służyło Ci przez długie lata, dostarczając pięknego brzmienia i radości z gry, niezbędna jest odpowiednia pielęgnacja i konserwacja. Instrumenty muzyczne, zwłaszcza te wykonane z drewna, są wrażliwe na zmiany warunków środowiskowych, dlatego kluczowe jest zapewnienie im stabilnych warunków przechowywania i regularna troska o ich stan techniczny. Zaniedbanie tych aspektów może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń i pogorszenia jakości dźwięku.
Jednym z najważniejszych czynników jest wilgotność powietrza. Drewno, z którego zbudowane jest ukulele, reaguje na zmiany wilgotności – w zbyt suchym środowisku może się kurczyć i pękać, natomiast w zbyt wilgotnym – puchnąć i deformować się. Idealna wilgotność względna dla instrumentów drewnianych mieści się w przedziale 45-55%. Warto rozważyć zakup higrometru i nawilżacza lub osuszacza powietrza, w zależności od klimatu, w którym mieszkasz. Szczególnie zimą, gdy ogrzewanie wysusza powietrze, a latem, gdy klimatyzacja je wychładza, te akcesoria mogą okazać się nieocenione. Przechowywanie ukulele w futerale lub pokrowcu również pomaga stabilizować warunki.
Regularne czyszczenie instrumentu jest równie ważne. Po każdej sesji gry warto przetrzeć ukulele miękką, suchą ściereczką z mikrofibry, aby usunąć pot, kurz i odciski palców. Szczególną uwagę należy zwrócić na gryf i podstrunnicę. W przypadku silniejszych zabrudzeń lub osadu na progach, można użyć lekko wilgotnej ściereczki, ale należy unikać nadmiernego nawilżania drewna. Co kilka miesięcy warto zastosować specjalistyczny środek do konserwacji drewna (oil) na podstrunnicę (szczególnie jeśli jest wykonana z palisandru lub hebanu), aby zapobiec jej wysychaniu i pękaniu. Lakierowane części korpusu można czyścić dedykowanymi środkami do pielęgnacji lakieru.
Nie można zapominać o wymianie strun. Zużyte struny tracą swoje właściwości brzmieniowe, stają się matowe i trudniej je nastroić. Zaleca się wymianę strun co kilka miesięcy lub gdy zauważysz, że ich brzmienie się pogorszyło. Przy wymianie strun warto też sprawdzić stan progów i ewentualnie oddać instrument do profesjonalnego lutnika w celu ich wyrównania lub wymiany, jeśli są zużyte.
